SCNET · Kurumsal BT · Ankara, Türkiye

Sanal Çekirdek

Bir ajana ne yapabileceğini değil, neyi geri alamayacağını sorun.

Otonom ajan iş akışları, bağlama göre adım seçebilen ve kurum sistemlerine araçlarla bağlanan yapılardır. Bu yazı ajanın yetenekleri üzerine değil, yetki sınırının nasıl çizileceği üzerinedir.

Kısa yanıt: eşiği belirleyen şey eylemin zorluğu değil, geri alınabilirliğidir. Geri alınamayan her adım insana bağlanır.

Yanlış soru: «ajan bunu yapabilir mi?»

Teknik olarak bir ajan, bağlandığı her aracı çağırabilir. Bu yüzden yetenek sorusu tasarımı yönlendirmez. Yönlendiren soru şudur: bu adım yanlış giderse geri alınabilir mi, kim fark eder ve ne kadar sürede düzelir?

  • Yetenek sorusu her zaman «evet» yanıtını verir
  • Karar ölçütü etki ve geri alınabilirliktir
  • Fark edilme süresi riskin bir parçasıdır
  • Düzeltmenin maliyeti eşiği aşağı çeker

Üç kova: serbest, kayıtlı, onaylı

Eylemleri tek tek tartışmak yerine üç kovaya ayırmak kararı hızlandırır. Okuma ve taslak üretme serbest kalabilir; durum değiştiren ama geri alınabilen adımlar kayıtla yapılır; parasal, hukuki veya müşteriye giden adımlar onaya bağlanır.

  • Serbest: okuma, arama, taslak üretme
  • Kayıtlı: geri alınabilen durum değişiklikleri
  • Onaylı: para, sözleşme, dışa giden ileti
  • Kova değişikliği ayrı bir karar olarak yazılır

Onay bir düğme değil, bir bağlamdır

Onay isteyen ekran, kararı verecek kişiye yalnız «onayla» demez; ajanın hangi veriye baktığını, hangi adımı neden seçtiğini ve geri alma yolunun ne olduğunu gösterir. Bağlamsız onay, sorumluluğun biçimsel olarak devri anlamına gelir.

  • Hangi kaynağa bakıldığı görünür
  • Seçilen adımın gerekçesi yazılıdır
  • Geri alma yolu onay anında bellidir
  • Onaylayan kişi ve zaman kayda geçer

Sınırı üretimde sınayın

Yetki eşiği masabaşında değil, gerçek vakalarla ayarlanır. İlk dönemde ajan yalnız öneri üretir; önerilerle insan kararı karşılaştırılır. Uyum yüksekse eşik yukarı taşınır, değilse akış düzeltilir.

  • İlk dönem yalnız öneri modunda çalışılır
  • Öneri ile insan kararı karşılaştırılır
  • Eşik ölçümle taşınır, tahminle değil
  • Her eşik değişikliği tarihiyle kaydedilir

Nasıl çalışırız

  1. Ajanın çağırabileceği araçları listeleyin
  2. Her aracı geri alınabilirliğe göre puanlayın
  3. Araçları serbest, kayıtlı ve onaylı kovalara ayırın
  4. Onay ekranına gerekçe ve geri alma yolunu koyun
  5. Eşiği öneri modunda ölçüp kademeli taşıyın

Başarı nasıl ölçülür

  • Geri alınamayan hiçbir adım onaysız çalışmıyor
  • Onay ekranı gerekçe ve geri alma yolu gösteriyor
  • Öneri ile insan kararı arasındaki uyum ölçülüyor
  • Eşik değişiklikleri tarih ve gerekçeyle kayıtlı

Sık sorulan sorular

Her adıma onay koymak akışı durdurmaz mı?

Durdurur; bu yüzden onay her adıma değil yalnız geri alınamayan adıma konur. Okuma ve taslak üretme serbest kaldığında akışın büyük bölümü beklemeden ilerler.

Ajan yanlış araç çağırırsa ne olur?

Tanımlı sınır aşıldığında akış durur, eylem kaydı incelenir ve gerekiyorsa önceki sürüme dönülür. Bu davranış baştan tasarlanır; olaydan sonra eklenmez.

Onay kaydı ne kadar ayrıntılı olmalı?

Sonradan sorulduğunda kararın yeniden kurulabileceği kadar: hangi veri, hangi gerekçe, kim ve ne zaman. «Sistem böyle dedi» yeterli bir açıklama değildir.

Ajanın çağıracağı araç listesini paylaşın; hangisinin onaya bağlanması gerektiğini birlikte işaretleyelim.

Ajan yetki eşiğinizi birlikte çizelim